Zapraszamy do skorzystania z zasobów Nawigatora w przyszłości i przekazania go dalej.
To właściwy moment, żeby zastanowić się, jak przekłuć wnioski w działania podejmowane w praktyce!
Czytanki:
O sposobach wykorzystywania wyników badań przeczytasz w:
– Ewaluacja – jak to się robi? Poradnik dla programów PAFW, Ł. Ostrowski i in., Fundacja Stocznia, Warszawa 2022, s. 75–80,
– E. Gryszko, M. Tędziagolska, Dane – podaj dalej!, w: Narzędziownik – diagnoza w kulturze, red. T. Kukołowicz, Narodowe Centrum Kultury, Warszawa 2016, s. 42–43,
Możesz mieć świetnie przeprowadzone wywiady, ankiety i obserwacje, ale jeśli nie przełożą się one na decyzje i działania – badanie zostanie na półce lub w formie PDF-a skazanego na zapomnienie.
Dobrze sformułowane rekomendacje odpowiadają na pytanie: co teraz i jakie są dalsze kroki? Rekomendacje pomagają zamienić wnioski w konkretne rozwiązania – czasem będą to drobne poprawki, a czasem odważne zmiany w programie czy strategii. Często badania wskazują też obszary do dalszej eksploracji – dowiadujesz się, co warto pogłębić w kolejnych miesiącach.
– Zakotwicz rekomendacje w danych: każda propozycja powinna mieć w raporcie swoje „argumenty” (w postaci cytatu, liczby, obserwacji). To nadaje im wiarygodność i zachęca do wprowadzenia zmian.
– Rekomendacje formułuj jasno i… odważnie: unikaj ogólników typu „warto rozważyć poprawę komunikacji”. Zamiast tego napisz: „opracuj harmonogram z pięcioma nowymi wydarzeniami dotyczącymi tematu X i opublikuj go w mediach społecznościowych”. Praktyczki i praktycy oczekują od raportu twardych pomysłów do wdrożenia, a nie bezpiecznie i ogólnikowo formułowanych propozycji.
– Zróżnicuj poziom szczegółowości: warto zapisać zarówno szybkie i łatwe do wdrożenia działania (quick wins), jak i rekomendacje strategiczne, wymagające większych nakładów.
– Nadaj priorytety: nie każda rekomendacja ma tę samą wagę. Pomocne jest wskazanie, co jest kluczowe (np. must have), a co dodatkowe (nice to have).
– Wykorzystaj proponowany przez Tomasza Szlendaka (w: Diagnoza w kulturze…) schemat rekomendacji, w którym uwzględniasz: opis rekomendacji, wskazówki, jak ją zrobić i za ile, informacje, kto ma ją wykonać, jakie są spodziewane konsekwencje i możliwe bariery, a także kim są potencjalni sprzymierzeńcy oraz jakie są źródła finansowania i wskaźniki zmian.
– Pracuj grupowo nad rekomendacjami i wyznacz osoby, które je wdrożą: zrób warsztat z zespołem, by wspólnie uzgodnić, które działania są realne i kto może je wziąć na siebie.
– Zapytaj społeczność: jeśli badanie dotyczyło publiczności, warto przetestować rekomendacje z jej przedstawicielkami i przedstawicielami (np. pytając: „czy taka zmiana rzeczywiście ułatwiłaby Wam dostęp?”).
– Zawsze sprawdzaj, co jest realne: rekomendacje oderwane od budżetu, zasobów kadrowych czy kalendarza instytucji nie mają szans na realizację. Przykładowo: co z tego, że dowiemy się o problemach z parkowaniem wskazywanymi jako coś utrudniającego dostęp do instytucji, jeśli nie możemy zwiększyć liczby dostępnych miejsc. Ale jeśli dowiemy się, że głównym źródłem informacji o wydarzeniach jest strona instytucji, a tylko 0,5% osób dowiaduje się o nich z newslettera, możemy zastanowić się nad optymalizacją.
Przykład dobrze sformułowanej rekomendacji znajdziesz w Narzędziowniku na s. 36 (Atrakcyjna edukacja medialna dla gimnazjalistów – diagnoza zainteresowań).
Czytanki:
– T. Szlendak, Rekomendowanie, w: Diagnoza w kulturze, red. M. Krajewski, A. Skórzyńska, Narodowe Centrum Kultury, Warszawa 2017, s. 138–142,
– E. Gryszko, M. Tędziagolska, Drugie życie danych – analizujemy, wnioskujemy, wykorzystujemy i dzielimy się ze światem, w: Narzędziownik – diagnoza w kulturze, red. T. Kukołowicz, Narodowe Centrum Kultury, Warszawa 2016, s. 35–37,
Webinarium:
– Analiza wyników badań oraz wdrażanie rozwiązań, Instytut Badań Organizacji Kultury,
Narzędzia:
– Proponowany schemat rekomendacji znajdziesz tu: Diagnoza w kulturze, dz. cyt., s. 139.
– Proste matryce priorytetów (np. Impact / Effort grid), czyli narzędzie, które można wykorzystać na warsztatach, by wybrać najważniejsze rekomendacje.
Pytamy: co z tego wynika dla naszej instytucji / dla danego problemu? Skupione wokół takich pytań rozmowy pomagają nie tylko uwspólnić wiedzę, ale także zastanowić się, co dalej.
– Dobre spotkanie wokół wyników zaczyna się od podstaw. Warto odpowiedzieć zespołowo na trzy pytania: co badaliśmy, jak to badaliśmy i po co to badaliśmy? To naturalnie odsyła nas do zapytania ofertowego i pomaga wszystkim uchwycić wspólną perspektywę.
– Nie mieszaj wszystkiego naraz. Jeśli masz dane z różnych źródeł (ankiety, wywiady, narzędzia ewaluacyjne), analizuj je osobno, a dopiero potem zestawiaj. Dzięki temu łatwiej zobaczysz, jak jedno uzupełnia drugie: liczby pokazują skalę, a her- i historie nadają im sens.
– Każdy wniosek powinien mieć kotwicę. Tą kotwicą są pytania badawcze. Kiedy jasno pokażesz, że dany wniosek jest odpowiedzią na konkretne pytanie, cały zespół czuje, że nie błądzi, tylko podąża zgodnie z ustalonym planem.
– Różnorodność to nie problem, lecz zasób. Sprzeczne opinie nie muszą się znosić, mogą wskazywać różne potrzeby i kierunki działania. W dziedzinie kultury świat rzadko bywa czarno-biały, dlatego pokazanie tej wielogłosowości ma nierzadko ogromną wartość.
– Nie zamykaj interpretacji w szufladzie ekspertki. Daj głos osobom uczestniczącym w badaniu – możesz na przykład zaprosić je na warsztat, podczas którego razem przyjrzycie się wnioskom. To nie tylko weryfikacja, ale też okazja, by pojawiły się nowe, świeże pomysły.
– Jeśli w spotkaniu uczestniczy agencja odpowiedzialna za realizację i raportowanie, nie obawiaj się zadawania trudnych pytań! Często podczas takich dyskusji pojawiają się nowe pytania, które będą wymagać powrotu do baz danych.
Przygotowując spotkanie wokół wyników, zadaj sobie i zespołowi trzy pytania:
1) Co przede wszystkim wynika ze zgromadzonych danych? Wskażcie trzy główne wnioski.
2) Jakie są argumenty na rzecz tych wniosków? Przygotuj konkretne cytaty, liczby, przykłady z obserwacji, które pokażesz jako dowód.
3) Co z tym robimy?
Zakończ spotkanie listą rekomendacji albo planem działania. Pamiętaj – rekomendacje powinny być konkretne! Nawiguj dalej, by dowiedzieć się więcej na ich temat.
Czytanki:
– Mikrowskazówki metodologiczne i terenowe powstały między innymi o Narzędziownik, gdzie na s. 34–35 przeczytasz o tym, jak w praktyce formułować wnioski.
– T. Szlendak, Komunikowanie wyników, w: Diagnoza w kulturze, red. M. Krajewski, A. Skórzyńska, Narodowe Centrum Kultury, Warszawa 2017, s. 131–149,
Webinarium:
– Analiza wyników badań oraz wdrażanie rozwiązań, Instytut Badań Organizacji Kultury,
Narzędzia:
– jeśli chcesz dowiedzieć się, jak zorganizować warsztat wydobywczy, sprawdź: Zrób to sam. Jak zostać badaczem społeczności lokalnej? Poradnik dla domów kultury, red. A. Nowotny, Zoom na Domy Kultury, Towarzystwo Inicjatyw Twórczych „ę”, Warszawa 2010, s. 51,
Zaczyna się kolejny etap, przez niektórych uważany za najciekawszy!
Kluczowe jest podjęcie działań, aby wyniki zyskały jak największy wymiar praktyczny.
Wysłanie raportu do zainteresowanych osób i umożliwienie zapoznania się z wynikami indywidualnie to jedynie pierwszy etap.
Warto organizować spotkania w celu wymiany spostrzeżeń i wspólnego namysłu: co te wyniki oznaczają dla Was, jakie rekomendacje z tego płyną, co warto zmienić, a co się sprawdza, co Was zaskoczyło, a co się potwierdziło?
Wspólne dyskusje w rozszerzonym zespole pozwalają wejść danym w życie instytucji, a wiedza uzyskana dzięki badaniom staje się wtedy Waszym wspólnym zasobem!
Teraz pora na jego ocenę merytoryczną:
Chcesz wiedzieć, jak wyglądają raporty tworzone przez inne instytucje? Baza raportów Narodowego Centrum Kultury gromadzi raporty z badań realizowanych przez uniwersytety, agencje badawcze i indywidualnych pracowników/czek naukowych. Baza raportów to nie tylko zbiór wyników badań, ale też źródło pomysłów i dobrych praktyk. Jej zasób stale się powiększa. Pamiętaj, że częścią wyników może podzielić się również Twoja instytucja!
Co to zapytanie ofertowe?
A może zebraliście dane i nie wiecie, jak zabrać się za analizę danych? Analiza, projektowanie rekomendacji i wdrażanie wniosków to jedne z najważniejszych etapów procesu badawczego. Zanim przez nie przejdziemy, odpowiedz proszę na jedno pytanie:
Skąd masz wyniki?
Zanim pobierzesz ten plik, PAMIĘTAJ!
Główne elementy dobrego zapytania ofertowego to:
POBIERZ FORMATKĘ ZAPYTANIA OERTOWEGO
Dobrze napisane zapytanie ofertowe znacząco ułatwia pracę na każdym etapie badań.
Jeśli zlecasz badanie na zewnątrz, ten dokument będzie stanowił podstawę do rozmów na temat badania, jego wyceny, ale również ewaluacji efektów/produktów badawczych. Dobrze napisany brief jasno wyznacza ramy i cele badania.
Podmioty kultury często przeprowadzają badania w ramach projektów kulturalnych, realizowanych w oparciu o zewnętrzne finansowanie. W takiej sytuacji struktura naszego zapytania ofertowego może wesprzeć proces pisania wniosku o finansowanie, podobnie praca nad wnioskiem pomaga dookreślić założenia badania i przełożyć je na spójny brief.
Nawet jeśli planujesz przeprowadzić badania samodzielnie, to warto przygotować brief. Gdy założenia i potrzeby stojące za badaniem zostaną spisane, łatwiej będzie w sposób przejrzysty zarządzać projektem i dążyć do wyznaczonego celu.
ZANIM ZACZNĘ PISAĆ BRIEF, CHCĘ PRZYPOMNIEĆ SOBIE ETAPY BADAWCZE (zawsze możesz tu wrócić, brief będzie też dostępny w zasobach Nawigatora) ↓
W zależności od dostępnych zasobów oraz skali potrzeb badania możesz realizować we własnym zakresie lub zlecać zewnętrznym podmiotom np. agencjom badawczym.
Sprawdź jeszcze raz, jakie masz zasoby i oceń, który kierunek jest dla Ciebie.
Małe zasoby oznaczają, że dysponujesz głównie siłami własnego zespołu, w ograniczonym czasie i budżecie, a Twoje działania badawcze będą raczej niskokosztowe. Zachęcamy, aby w tej sytuacji zrealizować badania we własnym zakresie. Wybierz tę ścieżkę, a my pokażemy Ci, na co zwrócić uwagę oraz jakie proste metody i narzędzia wykorzystać.
Dysponowanie dużymi zasobami to sytuacja, w której możesz sięgnąć po zewnętrzne wsparcie i zróżnicowane narzędzia, a także zaplanować badanie o większej skali. Zachęcamy, aby w tej sytuacji zlecić badania na zewnątrz. Wybierz tę ścieżkę, a my pokażemy Ci, na co zwrócić uwagę.
Oznacza to, że możesz rozważyć zlecenie badań! Wsparcie zewnętrznych agencji i ekspertów często pozwala na wykorzystanie metod i narzędzi badawczych wymagających specjalistycznych kompetencji.
Współpraca z badaczami nie tylko ułatwia cały proces projektowania badania, ale sprawia, że wnioski są bardziej trafne i lepiej odpowiadają na Wasze potrzeby.
Zastanów się, czy w badaniach mogą Cię wesprzeć inne osoby, np. współpracujący z Wami wolontariusze.
To warunki, które pozwolą uważnie zaplanować badanie. Warto zarezerwować sobie dodatkowy czas na późniejsze etapy badania. Analiza danych oraz praca nad satysfakcjonującym raportem z rekomendacjami mogą zająć nieco czasu. Dzięki temu unikniecie zbędnego pośpiechu i błędów!
To znak, żeby stworzyć hierarchię Waszych priorytetów. Spróbujcie ustalić, które obszary badawcze są teraz kluczowe. Warto postawić na proste metody prowadzenia badań: karty obserwacji, czy krótkie ankiety. Pokażemy Ci je!
Pamiętaj! Jeśli nie masz doświadczenia w badaniach, lepiej założyć więcej czasu na etap przygotowawczy.
Możesz zaprosić do współpracy agencję badawczą oraz ekspertów, którzy pomogą zaprojektować badanie i przeprowadzą analizę danych. Tutaj nieoceniony będzie brief badawczy. Sprawdź jak stowrzyć brief dla agencji.
Oceń pozostałe zasoby, aby oszacować, czy dacie radę przygotować badanie samodzielnie.
Nie zapomnij o informacjach, którymi już dysponujesz! Sprawdź, czy pomocne mogą okazać się dane ze strony internetowej, mediów społecznościowych oraz te gromadzone w systemach sprzedaży biletów.
Mówimy wtedy o dużej skali, wymagającej większej koordynacji. Zewnętrzne wsparcie może okazać się niezbędne.
Pamiętaj jednak, że badanie może mieć małą skalę, ale wymagać specyficznych zasobów (np. czasu) i umiejętności (np. moderacji wywiadów grupowych), a jego realizacja nie zawsze będzie możliwa bez zewnętrznego wsparcia.
Zapoznaj się z etapami procesu badawczego, używając Nawigatora.
Zanim ruszysz dalej, zatrzymaj się na chwilę i pomyśl o zasobach niezbędnych do realizacji Twojego pomysłu.
Zapraszamy do skorzystania z zasobów Nawigatora w przyszłości i przekazania go dalej. Pamiętaj, że możesz wrócić do Nawigatora w dowolnym momencie.
Czy masz już pomysł na badanie?
Badania mają sens tylko wtedy, kiedy ich wyniki nie lądują w szufladzie. Dobrze wyeksponowane dane potrafią inspirować, angażować i prowadzić do zmiany.
Raport, spotkanie, warsztat – to kanały, dzięki którym wiedza staje się paliwem dla kolejnych decyzji i projektów. W instytucjach kultury to szczególnie ważne: odbiorczynie i odbiorcy, zespoły i podmioty partnerskie powinny widzieć, że badania w istocie coś zmieniają. Jak zatem o nich informować?
– Zacznij od pytań badawczych. Dobrze, jeśli każdy wniosek odpowiada na pytanie: „co z tego wynika?”. Dzięki temu unikniesz chaosu i nadmiaru informacji.
– Oddziel dane od interpretacji. Pokazuj, co powiedzieli ludzie powiedzieli lub co pokazały liczby i dopiero potem, co z tego wnioskujesz. To buduje zaufanie do Twojego raportu.
– Nie bój się sprzeczności. Skonfliktowane ze sobą głosy są wartością, a nie problemem. Pokaż je i wyjaśnij, co oznaczają oraz z czego wynikają. Normalizuj ambiwalencje – nierzadko są one nieodłączną składową współczesnego świata.
– Łącz metody. Liczby i cytaty razem dają pełniejszy obraz: statystyka mówi o skali, a pojedyncze her- i historie dodają emocji i kontekstu.
– Zorganizuj spotkanie wokół wyników. Zaproś zespół, podmioty partnerskie projektu, a czasem nawet publiczność. Pracuj z nimi na wnioskach:
a) wyłap 2–3 kluczowe wnioski,
b) przygotuj „argumenty”: cytaty, liczby, przykłady,
c) zakończ listą bardzo konkretnych rekomendacji albo planem działania.
– Opowiedz wyniki, stosuj storytelling. Zamiast czytania raportu na spotkaniu, przygotuj infografikę, kolaż cytatów, mapę wniosków.
– Pomyśl o życiu po raporcie. Wyniki mogą się stać materiałem na wystawę, podcast czy event dla społeczności.
Czytanki:
– T. Szlendak, Komunikowanie wyników, w: Diagnoza w kulturze, red. M. Krajewski, A. Skórzyńska, Narodowe Centrum Kultury, Warszawa 2017, s. 131–149,
– E. Gryszko, M. Tędziagolska, Drugie życie danych – analizujemy, wnioskujemy, wykorzystujemy i dzielimy się ze światem, w: Narzędziownik – diagnoza w kulturze, red. T. Kukołowicz, Narodowe Centrum Kultury, Warszawa 2016, s. 30–37,
Webinaria:
– Analiza wyników badań oraz wdrażanie rozwiązań, Instytut Badań Organizacji Kultury,
Narzędzia:
– baza raportów prowadzona przez Narodowe Centrum Kultury,
– narzędzie stosowane do prioretyzowania rekomendacji: Impact/Effort matrix,
Masz już dane takie jak transkrypcje wywiadów, ankiety, zdjęcia, inne nagrania itp. Teraz zaczyna się bardzo ważny etap: analiza. To moment, w którym zaczynasz w końcu znajdować odpowiedzi na pytania badawcze.
Analiza danych ilościowych:
– Zanim odpalisz wykresy, zatrzymaj się na chwilę i zadaj sobie trzy pytania:
Analiza danych jakościowych:
– Kodowanie to podstawowy sposób analizowania materiału jakościowego. Polega na przypisywaniu fragmentom materiału kodu, który wskazuje, czego dotyczy dana treść (np. Koncerty → Działania związane z uczestnictwem → Konsekwencje udziału).
– Kody mogą być:
1) opisowe: wskazują co zostało powiedziane lub zrobione (co ludzie robią?– chodzą na koncerty),
2) związane z kategorią: służą do szerszego klasyfikowaniai grupowania (kategoria wydarzenia – koncerty integracyjne),
3) analityczne: pomagają zrozumieć, co z tego wynika, jak to interpretować (muzyka jako narzędzie budowania więzi społecznych).
– W trakcie kodowania dobrze jest zadawać sobie trzy kluczowe pytania:
1) Co w tych wypowiedziach / obserwacjach odpowiada na moje pytania badawcze i cele badań? Nie koduj wszystkiego, bo utoniesz!
2) Jakie tematy się powtarzają, a jakie są wyjątkowe?
3) W którym momentach pojawiają się sprzeczności i z czego wynikają?
– Pamiętaj, że proces kodowania jest iteracyjny, składa się z powtórzeń: najpierw powstają kody robocze, potem ma miejsce ich doprecyzowanie i uporządkowanie, a na końcu analiza zależności i wyciąganie wniosków. W wyciąganiu wniosków nie liczy się ilość, a sens – nie liczymy, ile razy ktoś coś powiedział, tylko szukamy opisów zjawisk, typów, relacji między nimi, w końcu także dysonansów i napięć.
Badania ilościowe:
– Wskazówka od Narodowego Centrum Kultury: przy próbach mniejszych niż 100 osób lepiej opisywać liczebności (np. „20 osób odpowiedziało…”), a procenty stosować wtedy, gdy rzeczywiście dają jasny obraz – unikniesz dzięki temu zafałszowania rzeczywistości.
Badania jakościowe:
– Wyobraź sobie, że wracasz z wywiadu i masz zarejestrowane godzinne nagranie. Może pojawić się pokusa, żeby przepisać wszystko i dopiero potem zastanawiać się, co dalej. Ale praktyka pokazuje, że już w trakcie słuchania / tuż po wywiadzie warto robić notatki na gorąco (tzw. notatki terenowe): co zaskoczyło, co wywołało emocje, co wydaje się sprzeczne z innymi wypowiedziami? Może się okazać, że będą to pierwsze tropy Twojej analizy!
– W badaniach w kulturze warto także otworzyć etap analityczny na współpracę z osobami uczestniczącymi w badaniu. Zamiast samodzielnie lub w wąskim zespole interpretować setki pomysłów, możesz zaprosić uczestniczki i uczestników na warsztat, podczas którego sami porównają swoje analityczne propozycje. Dobrą praktyką jest zorganizowanie analizy partycypacyjnej z użyciem gier, np. gry w budżet.
Narzędziownik – diagnoza w kulturze, red. T. Kukołowicz, Narodowe Centrum Kultury, Warszawa 2016, Tu szczególnie:
– s. 31: JAK TO MOŻE WYGLĄDAĆ W PRAKTYCE? „Kampania wizerunkowa domu kultury – w poszukiwaniu prawdziwych historii”,
– s. 33: JAK TO MOŻE WYGLĄDAĆ W PRAKTYCE? „Atrakcyjna edukacja medialna dla gimnazjalistów – diagnoza zainteresowań”.
Rekomendacje dla badań ilościowych
Czytanki:
– zajrzyj do Narzędziownika, red. T. Kukołowicz, Narodowe Centrum Kultury, Warszawa 2016, , gdzie na s. 31–34 znajdziesz praktyczne informacje dotyczące tego, co możesz analizować ilościowo, na co uważać, jak przedstawiać wyniki;
– – Analiza tematyczna z użyciem MAXQDA: Przewodnik krok po kroku,
– jeśli chcesz zgłębić wiedzę na temat analizy, czytaj: F. Schmidt, Wyników jest więcej niż jeden: analiza i interpretacja, w: Diagnoza w kulturze, red. M. Krajewski, A. Skórzyńska, Narodowe Centrum Kultury, Warszawa 2017,
Webinarium:
– Wizualne prezentacje wyników badań w sektorze kultury, Instytut Badań Organizacji Kultury,
Narzędzia:
– jeśli chcesz dowiedzieć się, jak zorganizować warsztat wydobywczy, przydatny do analizowania wyników z zespołem, sprawdź: Zrób to sam. Jak zostać badaczem społeczności lokalnej? Poradnik dla domów kultury, red. A. Nowotny, Zoom na Domy Kultury, Towarzystwo Inicjatyw Twórczych „ę”, Warszawa 2010, s. 51,
– jeśli chcesz szybko stworzyć czytelne infografiki: Canva,
– jeśli potrzebujesz stworzyć interaktywne wykresy i mapy, świetne do raportów online: Flourish,
– jeśli potrzebujesz narzędzi łatwych w obsłudze i wystarczających do większości analiz: Excel/Google Sheets
– tip dla zaawansowanych: jeśli chcesz zobaczyć korelacje albo zależności między zmiennymi, warto sięgnąć po narzędzia statystyczne SPSS.
Rekomendacje dla badań jakościowych
Czytanki:
– zajrzyj do Narzędziownika: Drugie życie danych – analizujemy, wnioskujemy, wykorzystujemy i dzielimy się ze światem, w: Narzędziownik – diagnoza w kulturze, red. T. Kukołowicz, Narodowe Centrum Kultury, Warszawa 2016, s. 30–31,
– poznaj wskazówki dotyczące pracy analitycznej w ramach diagnozy w kulturze, w: Diagnoza w kulturze, dz. cyt., s. 113.
Narzędzia:
– jeśli poszukujesz narzędzia przydatnego do analizowania danych metodami jakościowymi, sprawdź: MAXQDA (w najnowszej wersji dostępny z asystentem AI) oraz otwarte oprogramowanie Taugette
– jeśli poszukujesz narzędzia przydatnego do analizowania danych metodami ilościowymi, sprawdź otwarte oprogramowanie PSPP oraz Excela!
– jeśli chcesz dowiedzieć się, jak zorganizować warsztat wydobywczy, przydatny do analizowania wyników z zespołem, sprawdź: Zrób to sam. Jak zostać badaczem społeczności lokalnej? Poradnik dla domów kultury, red. A. Nowotny, Zoom na Domy Kultury, Towarzystwo Inicjatyw Twórczych „ę”, Warszawa 2010, s. 51,
– jeśli chcesz wykonać analizę partycypacyjną: gra w budżet,
– nie zapominaj o narzędziach biurowych, kolorowe karteczki samoprzylepne są pomocne na każdym etapie działania.
Pilotaż to Twoja bezpieczna próba. Zanim zaczniesz właściwe badanie, sprawdzasz w mikroskali, czy wszystko działa tak, jak powinno. To trochę jak próba generalna przed premierą spektaklu – niby wiesz, co ma się wydarzyć, ale dopiero podczas pierwszej próby okazuje się, że światło razi w oczy, ludzie gubią tekst, a rekwizyt nie działa.
W badaniach pilotażowych chodzi o to samo: testujesz pytania, instrukcje, narzędzia i procedury, żeby uniknąć błędów, gdy już będziesz na scenie / w terenie z całą publicznością / osobami uczestniczącymi w badaniu.
– Zwróć uwagę na reakcje: pilotaż to nie tylko sprawdzenie „co ludzie odpowiedzą”, ale też jak reagują, np. w których momentach są zmieszani, znudzeni, zdenerwowani. To ważne sygnały, że narzędzie być może wymaga w tych miejscach poprawki.
– Poproś o feedback: na końcu pilotażu zapytaj osoby uczestniczące o opinię: „Czy pytania były jasne?”, „Co było niezrozumiałe?”, „Co wywoływało skrępowanie?”. To często daje więcej niż sama analiza odpowiedzi na pytania z ankiety.
– Pamiętaj, że pilotaż ankiety to właściwy moment na wprowadzenie poprawek. Ankiety nie powinno się modyfikować, gdy jest już wypełniania przez docelowych respondentów, by może to uniemożliwić rzetelne porównanie danych.
Webinarium:
– Badania ankietowe, Instytut Badań Organizacji Kultury,
Narzędzia:
– przykład ankiety: Przepis na diagnozę, czyli poznaj młodych i środowisko lokalne, Polska Fundacja Dzieci i Młodzieży, Warszawa 2013, s. 67–68 oraz ABC Badania publiczności w muzeum, dz. cyt., s. 75–78.
– przykład ankiety rysunkowej (do wykorzystania w pracy z dziećmi i rodzicami lub dziadkami): Zrób to sam. Jak zostać badaczem społeczności lokalnej? Poradnik dla domów kultury, red. A. Nowotny, Towarzystwo Inicjatyw Twórczych, Warszawa 2020, s. 23–25,
– narzędzia do ewaluacji projektów przygotowane przez Fundację Stocznia,
– programy sprawdzające poziom mglistości języka (indeks FOG) możesz wykorzystać do tworzenia prostych i zrozumiałych pytań w ankiecie. Sprawdź podstawowe i bezpłatne funkcje aplikacji do analizy czytelności, Logios; w przypadku korzystania z darmowych narzędzi pamiętaj, żeby zapoznawać się z regulaminami wykorzystywania danych; możesz też skorzystać z Jasnopisu,
– przykładowy scenariusz rozmowy indywidualnej: Przepis na diagnozę…, dz. cyt., s. 52–54.
– przykładowy scenariusz rozmowy grupowej: Przepis na diagnozę…, dz. cyt., s. 55–61 oraz ABC Badania publiczności w muzeum, dz. cyt., s. 72–74.
Dowiedz się więcej na temat tego, na co zwracać uwagę podczas wywiadu jakościowego w: ABC Badania publiczności w muzeum, dz. cyt., s. 37–42.
Dobór próby to moment, w którym decydujesz, czy chcesz zobaczyć cały obraz w liczbach, czy pogłębić wybrane perspektywy. Jak już wiesz, w badaniach ilościowych istotne są skala i reprezentatywność, czyli np. to, ile osób coś myśli czy wybiera. W badaniach jakościowych liczy się natomiast różnorodność doświadczeń i to, jak ich uczestnicy interpretują swoje doświadczenia. W instytucjach kultury obie ścieżki mają sens: ankieta wśród publiczności pozwoli uchwycić dominujące opinie, a kilka pogłębionych rozmów z seniorkami czy młodzieżą – zrozumieć ich motywacje i bariery.
Badania ilościowe:
– Populacja to wszyscy, o których chcesz coś powiedzieć (np. wszystkie mieszkanki gminy, cały przekrój czytelników biblioteki, Twoja publiczność).
– Próba to ta część populacji, którą rzeczywiście badasz. Jeśli chcesz uogólniać wyniki, próba musi być na tyle duża i mieć podobny rozkład cech społeczno-demograficznych populacji (takich jak np. wiek czy płeć), żeby odzwierciedlała realną jej strukturę (wiek, płeć, miejsce zamieszkania).
– Dobór losowy to złoty standard w badaniach ilościowych. Każdy ma równą szansę wzięcia udziału. W praktyce może to być np. losowanie adresów albo zaproszenia wysyłane losowo do osób z kartą biblioteczną.
– Dobór celowy polega na świadomym wybieraniu określonych uczestników, bo interesuje Cię konkretna grupa (np. rodzice dzieci w wieku 0–6 lat, seniorzy +70). Nie daje on pełnej reprezentatywności, ale pozwala dotrzeć do tych, których głosy są dla Ciebie najważniejsze.
Badania jakościowe:
– Tu nie liczy się „ile osób coś powiedziało”, tylko jak i dlaczego tak myślą czy działają. Zamiast tabel z procentami dostajesz pogłębione opowieści, opinie oraz emocje.
– Próba nie musi być duża, czasem wystarczy 12–15 wywiadów, żeby zobaczyć powtarzające się wzory. W przypadku fokusów (FGI) zwykle robi się 2–4 grupy po 6–8 osób. Ważniejsza od liczby jest różnorodność perspektyw.
– Nasycenie danych to moment, w którym kolejne wywiady nie wnoszą już nic nowego. Jeśli wciąż słyszysz te same powody (np. „nie chodzę do domu kultury, bo godziny mi nie pasują”), to znak, że zebrany materiał jest wystarczający. Ale jeśli nagle pojawia się nowy wątek (np. „czuję się tam niemile widziana”), dobrze go jeszcze pogłębić.
– Warto pytać o brakujące głosy. Zamiast rozmawiać tylko z tymi, którzy są aktywni, spróbuj dotrzeć do tych, których na co dzień nie ma. To często najskuteczniej otwiera oczy.
Badania ilościowe:
– Pamiętaj, że grupa 60 entuzjastek to nie „wszystkie mieszkanki dzielnicy X”. Wnioski zawsze przedstawiaj precyzyjnie, np. „w naszej próbie większość osób odpowiedziała, że…”, zamiast „wszystkie mieszkanki uważają, że…”.
Badania jakościowe:
– Zanim ruszysz w teren, zastanów się, kto nie ma głosu w twojej instytucji? To właśnie te osoby warto włączyć do badań. W praktyce oznacza to np. następujące działania:
Badania ilościowe
Czytanki:
– Punkty styczne: między kulturą a praktyką (nie)uczestnictwa, A. Bachórz i in., Instytut Kultury Miejskiej, Gdańsk 2014, https://nck.pl/badania/raporty/raport-punkty-styczne-miedzy-kultura-a-praktyka-nie-uczestnictwa
Narzędzia:
– narzędzia do ewaluacji projektów przygotowane przez Fundację Stocznia,
Badania jakościowe
Czytanki:
– Kto tu jest, a kogo jeszcze nie ma? Raport z badań publiczności (i niepubliczności) wrocławskich scen teatralnych, M. Bargielski, K. Wittels, Grupa OBSERWATORIUM, Wrocław 2024,
– Punkty styczne: między kulturą a praktyką (nie)uczestnictwa, A. Bachórz i in., Instytut Kultury Miejskiej, Gdańsk 2014,
Narzędzia:
– przykładowy scenariusz rozmowy grupowej z młodymi: Przepis na diagnozę, czyli poznaj młodych i środowisko lokalne, Polska Fundacja Dzieci i Młodzieży, Warszawa 2013, s. 57–61.
– przykładowy scenariusz rozmowy indywidualnej: Przepis na diagnozę…, dz. cyt., s. 52–54.
Metoda badawcza to zestaw narzędzi i procedur, które pozwolą ci odpowiedzieć na sformułowane pytania i osiągnąć zakładany cel badawczy.
Przykładowo: badacz chce sprawdzić, ilu widzów z pokolenia Z odwiedza Teatr X w wakacje 2025 roku. Postanawia zrobić wywiady pogłębione z trzema osobami. Wynik? Otrzymuje fascynujące historie, ale żadnej reprezentatywnej odpowiedzi. Liczby, które mogłyby pokazać skalę zjawiska, pozostają nieznane.
W innym przypadku przeprowadzający badanie próbuje zrozumieć, czym dla młodzieży jest teatr w wakacje. Wypełnia ankiety pytaniami zamkniętymi, liczy odpowiedzi i patrzy na procenty. Efekt? Nie wie, dlaczego młodzi ludzie wybierają niektóre wydarzenia, a innych nie, ani jakie właściwie znaczenie mają dla nich spotkania teatralne. Jak wybrnąć z tych pułapek?
Webinarium:
– Metoda zogniskowanych wywiadów grupowych FGI, Instytut Badań Organizacji Kultury,
– Badania ankietowe, Instytut Badań Organizacji Kultury,
– Wywiad w badaniach sektora publicznego, Instytut Badań Organizacji Kultury,
– Etnografia jako metoda bliska praktyce, Instytut Badań Organizacji Kultury,
Zbiór darmowych narzędzi do samodzielnego wykorzystania:
– Narzędziownik – diagnoza w kulturze, red. T. Kukołowicz, Narodowe Centrum Kultury, Warszawa 2016, s. 45–54,
– narzędzia do ewaluacji projektów przygotowane przez Fundację Stocznia,
– scenariusze narzędzi badawczo-animacyjnych dostępne w: Zrób to sam. Jak zostać badaczem społeczności lokalnej? Poradnik dla domów kultury, red. A. Nowotny, Zoom na Dom Kultury, Towarzystwo Inicjatyw Twórczych „ę”, Warszawa 2010, s. 14–48,
Spis narzędzi przydatnych w diagnozie (wraz ze scenariuszami):
– Przepis na diagnozę, czyli poznaj młodych i środowisko lokalne, Polska Fundacja Dzieci i Młodzieży, Warszawa 2013, s. 50–74.
– sprawdź też: Techniki i narzędzia ewaluacji towarzyszącej diagnozie w kulturze, w: Diagnoza w kulturze, red. M. Krajewski, A. Skórzyńska, Narodowe Centrum Kultury, Warszawa 2017, s. 166–170,
Hipoteza nie należy do elementów, które trzeba bezwzględnie formułować przy każdym badaniu. To raczej tymczasowa propozycja odpowiedzi – coś w rodzaju szkicu, który sprawdzasz w praktyce: „najprawdopodobniej jest tak i tak, a badanie ma zweryfikować to i tamto”.
W instytucjach kultury hipotezy mogą się pojawić, gdy:
– prowadzisz badania ilościowe i chcesz sprawdzić zależności (przykładowo: „osoby, które uczestniczą w co najmniej trzech warsztatach w roku, częściej angażują się też w działania wolontariackie instytucji”),
– masz już wstępną wiedzę z raportów, statystyk albo wcześniejszych badań i chcesz ją zweryfikować,
– potrzebujesz twardych danych do decyzji menedżerskich lub raportów dla grantodawców.
Kiedy hipotezy nie są konieczne:
– gdy dopiero eksplorujesz nieznany obszar, zaczynasz od zera,
– gdy nie masz jeszcze wystarczającej wiedzy (wówczas lepiej przyjąć „otwartą na wszystko” postawę przy zbieraniu materiału).
Hipotezy robocze powstają w wyniku połączenia wiedzy teoretycznej, analizy danych i – nierzadko – konsultacji. Poniżej przedstawiamy sposoby ich opracowania:
a) Porozmawiaj z kimś, kto zna temat – czasem jedno zdanie wypowiedziane przez osobę ekspercką inaczej ustawia myślenie.
b) Przejrzyj dane (w tym te, które już masz, np. pochodzące z systemów biletowych czy archiwów wydarzeń); szukaj wzorów, „dziwnych” wyjątków, trendów.
c) Przeczytaj badania dotyczące podobnych tematów – nie wymyślaj koła na nowo!
d) Przeprowadź kilka rozmów, zrób obserwację w terenie lub szybką ankietę online, które mogą pokazać Ci, w jaki sposób warto formułować hipotezy.
Pierwsze elementy procesu badawczego skupiają się na szukaniu interesujących i ważnych problemów badawczych, konstruowaniu pytań i określaniu celów. Najlepiej zebrać to wszystko w formę zapytania ofertowego (briefu).
Dobrze napisany brief posłuży Ci jako mapa, do której będziesz wracać i dzięki której nie zgubisz się w procesie. Zanim więc ruszysz w teren, zrób krok wstecz i sprawdź, co już wiesz z wcześniejszych raportów, danych, statystyk, a czego naprawdę dopiero potrzebujesz się dowiedzieć!
Pamiętaj, że badania pochłaniają czas i pieniądze w związku z tym wstępny etap analizy potrzeb wewnątrz organizacji oraz identyfikacji danych zastanych jest kluczowy. Zanim rozpoczniesz przygotowania do badań zainwestuj czas i siły, aby odpowiedzieć na pytanie czy badanie jest w ogóle potrzebne.
Jeśli nie wykonasz analizy danych zastanych, możesz powielać badania, które już ktoś zrobił lub inwestować w wiedzę, która jest dostępna na wyciągnięcie ręki!
Problem badawczy: wybierz coś, co ma znaczenie dla Twojej publiczności i co jesteś w stanie zrealizować, biorąc pod uwagę dostępne zasoby (m.in. budżet, czas, zespół).
Pytania badawcze: formułuj je precyzyjnie, unikaj ogólników. Dobre pytanie to takie, które da się przełożyć na działanie (np. na zmianę oferty, ulepszenie komunikacji, zwiększenie dostępności).
Cele badania: zastanów się, czy Twoim celem jest zebranie wstępnych informacji (eksploracja), wyjaśnienie mechanizmów (eksplikacja), opis (deskrypcja), a może sprawdzenie, czy coś działa, na przykład program, który wdrożyliście rok temu (ewaluacja).
Analiza danych zastanych: każde badanie zaczynaj od sprawdzenia, co już istnieje, by uniknąć wynalezienia koła na nowo i zmarnowania zasobów Waszej instytucji. W tym celu korzystaj z raportów, danych miejskich, wcześniejszych badań, które realizowaliście z zespołem. Czasem może się okazać, że to wystarczy, by odpowiedzieć na interesujące Cię zagadnienie, a nowe badania mogą okazać się niepotrzebne!
Testuj w rozmowie: zapytaj kilka osób (np. z zespołu, publiczności czy lokalnej społeczności), co rozumieją przez badane pojęcie / pomysł. Często ich odpowiedzi uświadomią Ci, że potrzebujesz doprecyzowania.
Pospaceruj badawczo: przejdź się po okolicy z zespołem i obserwuj, kto i w jaki sposób korzysta z przestrzeni.
Twórz persony i mapy empatii: wejdź w buty swojej publiczności – zastanów się, kim jest, jakie ma potrzeby, co ją blokuje, co motywuje, z czym się mierzy w świecie, którego Ty też doświadczasz? Poszerzaj swoją perspektywę o to, co znajduje się poza instytucją (np. czas wolny, warunki pracy, dostęp do innych usług publicznych)!
Rozważ zorganizowanie prostego warsztatu wydobywczego: zbierz zespół i wspólnie spiszcie pytania oraz Wasze przypuszczenia dotyczące odpowiedzi.
Czytanki:
– na temat formułowania problemu badawczego przeczytasz w: Narzędziownik – diagnoza w kulturze, red. T. Kukołowicz, Narodowe Centrum Kultury, Warszawa 2016, s. 6–7,
– jeśli interesuje Cię to, jakie pytania warto zadawać w badaniu (oraz to, jak w dociekliwy sposób je pogłębiać), zajrzyj do wskazówek przygotowanych przez A. Daszkowską-Kamińską i in. w: Przepis na diagnozę, czyli poznaj młodych i środowisko lokalne, Polska Fundacja Dzieci i Młodzieży, Warszawa 2013, s. 13–16.
– Badania o badaniach. Czy i jak instytucje kultury pozyskują wiedzę o sobie i swoim otoczeniu, M. Ćwikła i in., Instytut Badań Organizacji Kultury, Kraków 2025. Fragment dotyczący tego, w jakich obszarach instytucje kultury prowadzą badania (s. 31–46) oraz w jakich chciałyby je prowadzić (s. 86–87).
Webinarium:
Zanim zaczniemy badanie: analiza danych zastanych w instytucji kultury, Instytut Badań Organizacji Kultury,
Istotne źródła danych, które mogą zainspirować Cię do sformułowania problemu badawczego:
– Bank Danych Lokalnych, www.stat.gov.pl/bdl
– Centrum Badania Opinii Społecznych,
– Moja Polis,
– więcej w: Przepis na diagnozę…, dz. cyt., s. 38–43.
Narzędzia:
– scenariusz warsztatu: Zrób to sam. Jak zostać badaczem społeczności lokalnej? Poradnik dla domów kultury, red. A. Nowotny, Zoom na Dom Kultury, Towarzystwo Inicjatyw Twórczych „ę”, Warszawa 2010, s. 10–14,
– burza mózgów,
– mapa empatii,
Być może w szufladzie leży raport sprzed roku, notatki z ewaluacji projektu albo wyniki jakiejś ankiety.
Zamiast mnożyć kolejne badania, warto najpierw uporządkować materiały, które już mamy – to nie tylko oszczędza czas i pieniądze, ale przede wszystkim daje szansę, żeby nie powtarzać tych samych błędów i odpowiednio zaplanować kolejny projekt.
Może się nawet okazać, że nowych badań wcale nie trzeba robić, bo odpowiedzi, których szukasz, masz już pod ręką!
Czy chcesz dowiedzieć się więcej na temat projektowania badań?
Zmapuj to, co już masz: zbierz w jednym miejscu wszystkie raporty, notatki, ankiety, ewaluacje – nawet te robione „na szybko”. Nie zapomnij o innych źródłach wiedzy: sprawdź, czy dysponujesz danymi komunikacyjno-marketingowymi. Korzystasz z systemów sprzedażowych? Uwzględnij również je!
Następnie zadaj trzy pytania dotyczące zgromadzonego materiału:
Teraz możesz porównać swoje wyniki z wynikami innych: sprawdź, czy różne badania nie powtarzają tych samych rozpoznań albo wręcz sobie nie zaprzeczają – to cenna wskazówka, w jakim zakresie warto pogłębić temat albo zweryfikować coś. W tym celu wykonaj analizę danych zastanych, o której dowiesz się więcej z naszych rekomendacji czytelniczych.
Zrób mały warsztat z zespołem – połóż na stole (albo zawieś na ścianie) wszystkie materiały z wcześniejszych badań i wspólnie odpowiedzcie na następujące pytania:
W podobny sposób możesz wykorzystać inne dane, którymi dysponuje Twój zespół, na przykład porządkując je w formie mapy wiedzy.
Dzięki temu łatwiej zobaczysz, czy rzeczywiście potrzebujesz nowych badań, czy raczej lepszego wykorzystania tych, które już zrealizowano. Skorzystaj z załączonego w rekomendacjach czytelniczych scenariusza warsztatów od Fundacji Stocznia.
Webinarium:
Zanim zaczniemy badanie: analiza danych zastanych w instytucji kultury, Instytut Badań Organizacji Kultury, https://www.youtube.com/watch?v=t1k25hz0q4Y&t=1076s
Narzędzia:
warsztat ewaluacyjny zespołu Talia kart, przygotowany przez Fundację Stocznia,
Chcę poznać konkretny etap procesu badawczego:
Zacznij od oceny własnych zasobów, ale również skali badania. Dzięki temu łatwiej będzie przejść do kolejnych kroków i planowania badań.
Twoja instytucja codziennie gromadzi dane – w rozmowach z publicznością, raportach z systemów sprzedażowych, czy działaniach komunikacyjnych. Te informacje mogą pomóc w podjęciu decyzji o realizacji badania i jego przedmiocie. Już w pierwszym kroku dowiedz się, czym dysponujesz i na tej podstawie buduj dalej.
Sprawdź, gdzie mogą skrywać się dane! Być może masz już ich wiele!
Nie istnieje jedno badanie, które mogłoby odpowiedzieć na nie wszystkie.
Dlatego, jeśli dopiero zaczynasz swoją przygodę z badaniami, kluczowe pytanie brzmi: jakiego rodzaju badania są realizowane przez podmioty? Warto poznać ich różnorodność, by zrozumieć, w jaki sposób mogą wspierać rozwój Twojej instytucji. To pierwszy krok w kierunku zaplanowania dobrego badania!
Proponujemy trójstopniowe podejście do typów badań, które pozwala lepiej zrozumieć ich charakter. Badania realizowane w podmiotach kultury możemy podzielić ze względu na: przedmiot badania (co badamy?), sposób realizacji (z kim badamy?), odniesienie do potrzeb podmiotu (w jaki sposób badanie odpowiada na potrzeby mojego podmiotu?).
Raport Instytutu Badań Organizacji Kultury wskazuje, że jako przedmiot badań podmioty kultury najchętniej obierają:
1. Publiczność – badania takie pozwalają poznać odbiorców poszczególnych działań oraz całej oferty instytucji. Dostarczają informacji o ich stylach życia i sposobach korzystania z oferty kulturalnej, a także przydatnej wiedzy o procesie podejmowania decyzji, ich motywacji, oczekiwaniach, źródłach informacji oraz ocenie oferty.
2. Ofertę – badania takie koncentrują się na postrzeganiu dostępności i atrakcyjności wybranych działań podmiotu. Dostępność może obejmować takie obszary jak godziny otwarcia, wysokość cen, sposób udostępniania informacji o ofercie czy otwartość instytucji dla osób ze specjalnymi potrzebami. Badania oferty umożliwiają również ocenę jakości obecnie realizowanych przedsięwzięć oraz zapotrzebowania na nowe działania.
3. Wewnętrzną pracę zespołu – badania z tej grupy pozwalają zgromadzić informacje dotyczące sposobów organizacji działań w instytucji, a także kompetencji jej zespołu (w tym kompetencji interpersonalnych, wpływających na współpracę między pracownikami czy atmosferę w pracy).
4. Marketing i komunikację – badania marketingowe dostarczają wiedzy na temat rozpoznawalności instytucji – tego, w jaki sposób jest postrzegana przez odbiorców i jakie miejsce zajmuje w świadomości publicznej. Badania komunikacji służą ocenie działań podejmowanych w celu dotarcia do potencjalnych odbiorców.
5. Ewaluację – badania z tej grupy pozwalają na zdobycie wiedzy dotyczącej realizowanych projektów, oferty programowej, a czasami cen i usług. Podmioty kultury sięgają po badania ewaluacyjne w celu sprawdzenia jakości i skuteczności działań szczególnie w odniesieniu do uprzednio ustalonych założeń. To jeden z podstawowych elementów projektów finansowanych z grantów.
6. Aspekty związane z UX– w dobie rozbudowywania cyfrowej oferty podmiotów kultury coraz większą popularnością cieszą się badania doświadczeń użytkownika (user experience). Podmioty kultury sięgają po nie w trakcie projektowania swoich produktów cyfrowych (stron internetowych, aplikacji mobilnych) czy infrastruktury wystawy. Badania doświadczeń użytkownika służą zrozumieniu potrzeb i oczekiwań publiczności w interakcji z konkretnymi rozwiązaniami.
W kwestii sposobu realizacji badania dzielą się na:
1. Samodzielne – mniej obciążający finansowo sposób realizacji badania. Wymaga, by zespół posiadał odpowiednie zasoby czasowe, które pozwolą na włączenie badania w realizowane działania, oraz kompetencje umożliwiające zaprojektowanie i realizację badania, a następnie analizę zebranego materiału bez stałej współpracy z agencją badawczą i ekspertami. W ramach badań realizowanych samodzielnie instytucje stawiają sobie cele badawcze możliwe do osiągnięcia za pomocą prostych i dostępnych narzędzi.
2. Zlecane – badania realizowane we współpracy z zewnętrznymi podmiotami: agencjami badawczymi, ekspertami, indywidualnymi badaczami i badaczkami. Podstawową korzyścią tego rodzaju badań jest profesjonalizacja ich procesu. Partner dzięki swojemu doświadczeniu i specjalistycznej wiedzy może wesprzeć podmiot kultury w ustaleniu najważniejszych potrzeb badawczych oraz zaproponować działania lepiej dopasowane do specyfiki i możliwości instytucji. Niektóre instytucje ze względu na swoje cele, potrzeby badawcze i możliwości finansowe decydują się realizować badania w ramach sformalizowanych porozumień (w konsorcjach badawczych). Ten sposób realizacji wymaga również niezbędnych kompetencji komunikacyjnych (np. tworzenia briefów, konstruowania informacji zwrotnej dla zewnętrznych partnerów), pozwalających na realizację celów założonych przez podmiot.
W kwestii odniesienia do potrzeb podmiotu badania dzielą się na:
1. Dopasowane (ad hoc) – projektowane pod kątem sprecyzowanych potrzeb podmiotu kultury. Powstają w odpowiedzi na bieżące wyzwania i codzienne działania podmiotu, które wymagają danych badawczych – publiczności, działań promocyjnych, zmian w ofercie instytucji. Każde badanie dopasowane projektowane jest indywidualnie, a dobór precyzyjnych metod i narzędzi badawczych pozwala na uzyskanie wyników, które posiadają praktyczną wartość z perspektywy codziennego funkcjonowania podmiotu.
2. Kontekstowe – działania badawcze, które pozwalają zrozumieć funkcjonowanie podmiotu kultury w szerszym środowisku społeczno-kulturowym. Badania kontekstowe koncentrują się na procesach istotnych dla sektora kultury w skali lokalnej, regionalnej albo krajowej. Z uwagi na ich rozbudowane cele organizowane są w ramach szerszych konsorcjów instytucjonalnych albo przez instytucje specjalizujące się w realizacji badań kultury (np. Narodowe Centrum Kultury). W ramach badań kontekstowych analizuje się style uczestnictwa w kulturze, wpływ kluczowych procesów społecznych na sektor kultury czy wdrażanie dostępności w podmiotach kultury.
Chcesz się dowiedzieć, jak mogą wyglądać przykładowe produkty badań? Zajrzyj do zebranych przez nas raportów badawczych instytucji kultury:
Badanie nie-użytkowników. Nie-Podręcznik około-metodyczny dla Dyrektorów i nie tylko, V. Biernacik i in., opracowane w ramach projektu Zarządzanie przez kreowanie, Brzeg–Wrocław 2023,
Kto tu jest, a kogo jeszcze nie ma? Raport z badań publiczności (i niepubliczności) wrocławskich scen teatralnych, M. Bargielski, K. Wittels, Grupa OBSERWATORIUM, Wrocław 2024,
Diagnoza zasobów, potrzeb i potencjałów kulturowych, H. Kostrzewska, Ł. Dziuba, Dom Kultury w Gostyni, Gostynia 2023,
Zamek i ludzie. Raport z badań publiczności Centrum Kultury ZAMEK w roku 2022, K. Chajbos-Walczak, B. Lis, Centrum Kultury Zamek, Poznań 2023,
Badania kontekstowe:
Wczoraj i przy okazji. Kontekstowe badanie uczestnictwa w kulturze, „Notes na 6 Tygodni” 2025, nr 163, Research Collective dla Narodowego Centrum Kultury, Fundacja Nowej Kultury Bęc Zmiana,
Czyta(nie)? Jak wspierać czytelnictwo młodych w dobie rewolucji cyfrowej. Przewodnik, J. Dobkowska, B. Rojek, M. Skowera, Warszawskie Obserwatorium Kultury, Warszawa 2025,
Przeciętny użytkownik kultury nie istnieje. Ogólnopolska segmentacja uczestników kultury 2025, „Notes na 6 Tygodni” 2025, nr 164, SMARTSCOPE na zlecenie Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN, Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie, Państwowego Muzeum Etnograficznego w Warszawie oraz Zamku Królewskiego w Warszawie, Fundacja Nowej Kultury, Bęc Zmiana,
Badania o badaniach. Czy i jak instytucje kultury pozyskują wiedzę o sobie i swoim otoczeniu, M. Ćwikła i in., Instytut Badań Organizacji Kultury, Kraków 2025,
Relacje i różnice. Uczestnictwo warszawiaków i warszawianek w kulturze, red. T. Płachecki, Warszawa 2019.
Chcesz wiedzieć więcej o badaniach sektora kultury? Baza raportów Narodowego Centrum Kultury gromadzi raporty z badań realizowanych przez uniwersytety, agencje badawcze oraz indywidualnych pracowników naukowych.
Baza raportów to nie tylko zbiór wyników badań, ale też źródło pomysłów i dobrych praktyk. Jej zasób stale się powiększa. Pamiętaj, że częścią wyników może podzielić się również Twoja instytucja!
Badania to bardzo złożone zagadnienie i chcemy Ci pomóc w odnalezieniu się w tym świecie. Zacznijmy zatem od podstaw.
Zanim przeprowadzimy Cię przez etapy procesu badawczego, odpowiedz proszę na jedno pytanie:
Czy chcesz się najpierw dowiedzieć, jakie typy badań przeprowadzają podmioty kultury?
